บันทึกการต่อสู้ของสบาย

ท่ามกลางความรุนแรงปลายด้ามขวาน ยังมีมุมอีกมากมายให้ได้สัมผัส

เพจ ต้นกล้าพันธุ์ใหม่ชายแดนใต้ องค์กรเยาวชนจิตสาธารณะ ถ่ายทอดเรื่องราวของสาวน้อยชื่อ “สปาย” กับเพื่อนสนิทคนหนึ่งที่ไม่มีวันลืม

วันที่พวกเราเจอเขาหลังจากหายหน้าไปนาน แววตาของเพื่อนที่เคยสดใสกลับว่างเปล่าและเต็มไปด้วยรอยไหม้ของความแค้น ครอบครัวของเขาถูกเหยียบย่ำจนพังทลาย

ปู่ที่เขาเคารพรักถูกลอบยิง บ้านถูกทำร้ายซ้ำแล้วซ้ำเล่า ตัวเขาเองต้องทิ้งหนังสือ ทิ้งความฝันทั้งหมด มารู้ตัวอีกทีเขาก็นอนกอดปืนกระบอกเก่าอยู่ในมุมมืด

ฃ“ในเมื่อสังคมนี้ไม่มีความยุติธรรมให้กู กูก็จะหาความยุติธรรมในแบบของกูเอง” เสียงของเขาเรียบเฉย แต่ข้างในเดือดดาล เขาบอกสปายว่า “ตัดสินใจแล้ว… เขาจะไปเข้าร่วมกับกลุ่มแนวร่วม เพื่อจับอาวุธต่อสู้กับระบบที่ละเลยเขา”

วินาทีนั้นสปายรู้ดีว่า ถ้าปล่อยมือเขาไปในวันนี้ สปายจะเสียเพื่อนคนนี้ไปตลอดกาล และเขาจะกลายเป็นเหยื่อรายต่อไปของวงจรความรุนแรงที่ไม่รู้จบ สปายไม่ได้ห้ามเขาด้วยคำพูดสวยหรู แต่ไปหาเขา เดินเข้าไปกอดเขาแล้วพูดว่า

“มาอยู่ด้วยกันกับกูนะ… ที่นี่คือบ้านของมึง” สปายชวนเขามาอยู่ด้วยกันในครอบครัวของเรา เริ่มต้นกันใหม่จากศูนย์

สปายบอกเขาว่า ความแค้นและการฆ่าฟันไม่ได้ช่วยให้ปู่ฟื้นขึ้นมา และไม่ได้ทำให้คนผิดได้รับการลงโทษอย่างแท้จริง

แต่การมีชีวิตอยู่และทำให้ตัวเองเข้มแข็งต่างหากคือ “คำตอบ”

เรากินข้าวหม้อเดียวกัน ทำงานด้วยกัน สปายช่วยสอนงานและพัฒนาทักษะอาชีพให้เขา เพื่อให้เขาเห็นคุณค่าในตัวเองอีกครั้งในบ้านหลังเล็ก ๆ นี้ เราดูแลกันเหมือนพี่น้องแท้ ๆ ร่วมมือกันสร้างความเข้าใจ และสัญญากัน

“เราจะเรียกร้องความยุติธรรมคืนมาด้วยกัน แต่เราจะทำมันด้วยวิธีที่ถูกต้อง”

วันเวลาผ่านไป ความอบอุ่นของคำว่าครอบครัวค่อย ๆ ซึมเข้าไปละลายน้ำแข็งในใจของเขา แววตาที่เคยจ้องจะล้างแค้นเริ่มเปลี่ยนเป็นแววตาของคนที่มีความหวัง เขาเริ่มมองเห็นอนาคต และตระหนักได้ว่าเขาสามารถปกป้องคนอื่นได้ โดยไม่ต้องเป็นผู้ทำร้ายใคร

ในที่สุด เพื่อนของสปายก็เปลี่ยนความคิดโดยสิ้นเชิง วันที่เขาเดินมาบอกสปายว่า จะไปสมัครทหาร พวกเรายิ้มออกมาด้วยความโล่งใจอย่างที่สุดตอนนี้ เขากำลังรอบรรจุเข้ารับราชการเป็นนายทหาร สิบตรี…

จากเด็กหนุ่มที่เกือบจะกลายเป็นผู้ก่อเหตุรุนแรงในวันนั้น วันนี้เขากำลังจะสวมเครื่องแบบเพื่อปกป้องประชาชนและพิสูจน์ตัวเองในระบบที่ถูกต้อง

หลายคนอาจจะมองว่า สปายเป็นแค่เพื่อนที่ช่วยเพื่อน แต่สำหรับสปาย การได้เห็นเพื่อนกลับมายืนได้อย่างภาคภูมิใจ มีอาชีพ และมีชีวิตใหม่ที่ปลอดภัย นั่นคือ ความยุติธรรมที่ยิ่งใหญ่ที่สุดที่พวกเราได้ร่วมสร้างขึ้นมา

หลายคนคิดว่าการเป็น “นักปกป้องสิทธิมนุษยชน” ต้องไปเดินประท้วงหรือพูดเรื่องกฎหมายอยู่บนเวทีใหญ่โต แต่สำหรับ“สปาย” การปกป้องสิทธิ์เริ่มต้นที่บ้าน และเริ่มต้นด้วยการรักษาชีวิตของเพื่อนมนุษย์คนหนึ่งไม่ให้ตกลงสู่ก้นบึ้งของความรุนแรง “ในวันที่ระบบยุติธรรมล้มเหลว” เพื่อนสนิทของสปายกลายเป็น “เหยื่อ” ปู่ของเขาถูกลอบยิง ครอบครัวถูกคุกคามจนอยู่ไม่ได้ สิทธิ์ในการศึกษาถูกพรากไป และความปลอดภัยในชีวิตติดลบ

สิ่งที่สังคมเหลือไว้ให้เขา มีเพียงความมืดและความแค้น ภาพเพื่อนนอนกอดปืน ตัดสินใจจะหันหลังให้กฎหมาย และประกาศว่าจะไปเข้าร่วม..เพื่อจับอาวุธสู้ วินาทีนั้นสปายเห็นชัดเจนว่าโครงสร้างสังคมที่บิดเบี้ยว กำลังจะผลักเด็กหนุ่มคนหนึ่งให้กลายเป็นผู้ก่อความรุนแรง ในฐานะนักปกป้องสิทธิ์

สปายรู้ดีว่า “ความแค้นไม่เคยคืนความยุติธรรม และอาวุธมีแต่จะสร้างเหยื่อรายใหม่”

สปายเลือกใช้อาวุธที่ทรงพลังที่สุดของมนุษย์ นั่นคือ การโอบอุ้มและหลักสันติวิธี สปายเดินเข้าไปดึงเขาออกมาจากเงามืด ยื่นข้อเสนอใหม่ที่สังคมไม่เคยให้เขา สร้างพื้นที่ปลอดภัย พวกเราชวนเขามาอยู่ด้วยกัน ดูแลกันแบบครอบครัว เพื่อคืนสิทธิ์ขั้นพื้นฐานด้านความปลอดภัยและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ที่เขาถูกพรากไป

ฟื้นฟูสิทธิ์ในการดำรงชีวิต เราเริ่มพัฒนาคน พัฒนาทักษะอาชีพ ให้เขากลับมาพึ่งพาตัวเองได้ เพราะคนที่มีปากท้องอิ่มและมองเห็นอนาคต จะไม่หันไปหาความรุนแรง

เปลี่ยนนิยามการสู้เพื่อความยุติธรรม สปายบอกเขาตรง ๆ ว่า “เราจะเรียกความยุติธรรมคืนมา แต่เราจะทำด้วยการสร้างความเข้าใจ ไม่ใช่สร้างความสูญเสีย”

ใช้ความจริงใจ ละลายความแค้นในใจเขา เปลี่ยนพลังงานลบที่อยากทำลายล้าง ให้กลายเป็นพลังงานบวกในการพัฒนาตัวเอง

ผลลัพธ์ของการปกป้องสิทธิ์ในครั้งนี้คือกำไรที่ยิ่งใหญ่ เพื่อนของพวกเราเปลี่ยนความคิดโดยสิ้นเชิง จากคนที่เกือบจะกลายเป็น “กองกำลังนอกกฎหมาย” วันนี้เขาสมัครใจเข้าสู่ระบบอย่างถูกต้อง รอบรรจุรับราชการเป็นนายทหารเพื่อปกป้องประชาชน

หน้าที่ของนักปกป้องสิทธิ์สปายทำสำเร็จแล้ว

ไม่ใช่ด้วยการชนะคดีในศาล แต่คือการเปลี่ยนคนที่เกือบจะเป็นเหยื่อของสงคราม ให้กลายมาเป็นพลังสำคัญของสังคมอย่างภาคภูมิใจ

ขอบคุณผู้ใหญ่ใจดีที่บ่มเพาะเมล็ดพันธุ์ต้นนี้ให้กล้าที่จะเติบโต

ลุงโอ๋ พล.ต.ต.ทินกร รังมาตย์ รองผู้บัญชาการตำรวจสืบสวนสอบสวนอาชญากรรมทางเทคโนโลยี  ป้ารุ่ง ผศ.ดร.พัทธ์ธีรา นาคอุไรรัตน์  สถาบันสิทธิมนุษยชนและสันติศึกษา มหาวิทยาลัยมหิดล คุณลุง ทนายอาดิลัน อาลีอิสเฮาะ  คณะอนุกรรมมาธิการพิจารณาศึกษาแนวทาง การส่งเสริมกระบวนการสร้างสันติภาพ เพื่อแก้ไขปัญหาความขัดแย้งในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ ป้าไก่ คุณสัณห์จุฑา จิราธิวัฒน์  ประธานและผู้ก่อตั้งมูลนิธิรักษ์ดินรักษ์น้ำ (Earth Safe Foundation) ลุงกุ๊ก คุณรักชาติ สุวรรณ นายกสมาคมเพื่อสันติภาพและการพัฒนา

ทั้งหมด คือ บันทึกการต่อสู้ของสปาย